رتوریک

ساسان قهری دوست من از ایالات متحده است که جدیداً پس از 30 سال به ایران آمده است تا به خانواده ی خود سری بزند. او دارای لیسانس هنرهای زیبا از دانشگاه شمال تگزاس و فوق لیسانس هنر با گرایش رسانه از دانشگاه هنرهای بصری درنیویورک است. استاد راهنمای او در دوره ی فوق "ادوارد سعید" معروف بوده است. او همچنین در کلاس های ژاک دریدا، میشل فوکو و ژان بودریار در دانشگاه معروف New School به عنوان میهمان شرکت نموده است. او آهنگساز و تولیدکننده ی چندین آلبوم به همراهی Bill Laswell و بسیاری دیگراز هنرمندان برجسته ی نیویورک بوده است. او مقاله ی زیر را به بهانه ی ولنتاین برای سایت کلمه نوشته است. البته در خواندن مطالب ساسان، متن و زمینه ی آمریکایی که او درآن قلم می زند را باید در نظر داشت.

ساسان قهری

در روز ولنتاین که عشاق به دنبال پیدا کردن یک رستوران رومانتیک هستند و یا در گل فروشی ها به دنبال دسته گلی که نشان دهنده عشقشان به معشوق، شاید کمتر کسی به این فکر کند که این روز از کجا آمده است و "خرس های پشمالوی" ولنتاین با روبان های قرمزشان بر چه مبنایی هدیه داده می شوند.

روز جشن ولنتاین به نام قدیس ولنتاین، اسقفی در قرن سوم میلادی نام گذاری شده است. مردی از سلک روحانیون الهی مسیحی که در قرن سوم میلادی به خاطر آن که اسم مسیح و اعتقادات خود را نفی نکند، در ملا عام در شهر رم به روی زمین کشانده شد و رومیان با چوب و جماق او را کتک زده و نهایتاً سر خود را از دست داد.

 به همین مناسبت روز شهادت قدیس ولنتاین در14فوریه توسط کلیسای کاتولیک به نام او نام گذاری شده است. این روز تا قرن چهاردهم میلادی هیچ ارتباطی با رومانس و عشق نداشت. در قرن 14 جفری شاسر شاعر و فیلسوف انگلیسی قدیس ولنتاین را با عشق پیوند زد. می گویند مبنای چنین پیوندی داستانی است که می گوید در زمان قدیس ولنتاین، رومیان به خاطر سربازگیری و جنگ اجازه ی ازدواج به جوانان را نمی دادند، ولی قدیس ولنتاین جوانان مسیحی را به وصال می رساند.

آقای پروفوسرجوزف فیلرو از "دانشگاه مسیحی قدیس جوزف" در آمریکا معتقد است که چنین روزی هیچ ارتباطی به مفهوم امروزین این روز ندارد و تبدیل به محرکی شده است برای مصرف- همانند روز کریسمس.

پروفوسر فیلرو معتقد است که دنیوی و عرفی شدن چنین روزی "ارزان" نشان دادن آن است و میراث و دلیل اصلی نام گذاری چنین روزی که، مجاهدت و پایداری مردی الهی چون ولنتاینِ قدیس است را به محاق و فراموشی برده است. ولنتاین بیشتر فرصتی شده است برای شرکت هایی چون شرکت "کارت هالمارک"— که از بانیان گسترش چنین روزی بوده—و نیزدیگر شرکت های تولیدی.

 او می گوید: "روز روحانی و مذهبی ای برای یاد شهیدی الهی و دلاوربه روزی برای عشاق و بعدا در دوره ی سکولار به فرصتی برای خوردن شام و خرید گوشواره ی الماس تبدیل شد."

البته روز ولنتاین به معنای جدید آن فقط روز وصل نیست، بلکه گاهی روز "فراغ" نیز می شود. در جامعه ای که ولنتاین تبدیل به آداب و رسوم می شود، و خرید و خرج کردن هسته ی اصلی چنین مراسمی، گاهی نخریدن هدیه و یا نرفتن به شامی لوکس موجب جدایی معشوق ازعاشق می شود و این پدیده ای است که اخیرا در آمریکا به وفور مشاهده شده است!

فرصت ابرازعشق البته امری است پسندیده و مبارک، به خصوص در جوامعی که چنین پدیده هایی علی الاغلب مذموم بوده و یا به دلیل شرایط خاص تاریخی چون مصیبت های پی درپی یک ملت، به آن بی اعتنا بوده اند. با این حال چه شایسته است که به جای محدود کردن آن به روزی خاص که بیشتر هم تبدیل به "کلیشه ای برای خرج کردن" و چشم و هم چشمی شده است، آن را تبدیل به فرآیندی دائمی کنیم. در تمامی سال عشق بورزیم و مراقب آن باشیم.